İşverenler İçin İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Uygulama Rehberi

İş yerinizde güvenli, sağlıklı ve verimli bir çalışma ortamı oluşturmak, hem çalışan memnuniyetini hem de yasal uyumu sağlar. Türkiye’de yürürlükte olan İSG mevzuatı, işverenlere net yükümlülükler getirir. Bu rehberde, iş sağlığı ve güvenliği konusunda atmanız gereken adımları, İSG uygulamaları örnekleriyle birlikte bulacaksınız.

İster küçük bir işletme olun ister büyük bir kurumsal firma, aşağıdaki adımlar iş yerinizde sürdürülebilir güvenlik kültürünü yerleştirmenize yardımcı olacak.

İşverenin İSG Kanunu Kapsamındaki Temel Yükümlülükleri

İşveren İSG Sorumlulukları Nelerdir? 6331 Sayılı Kanun Işığında

Türkiye’de İSG mevzuatı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na dayanır. Bu kanuna göre işveren; çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak, riskleri önceden belirlemek ve önleyici tedbirleri almakla yükümlüdür.

Temel yükümlülükler şunlardır:

• İş güvenliği önlemleri almak

• Risk değerlendirmesi yapmak

• Çalışanlara İSG eğitimi vermek

• İSG uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek ya da bu hizmeti bir OSGB’den almak

1 Ocak 2025’ten itibaren bu yükümlülük, az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den az çalışanı bulunan işyerlerini de kapsıyor. 10’dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde ise işveren veya işveren vekili gerekli eğitimi tamamlayarak bu hizmeti kendisi yürütebilir.

İSG Uygulama Adımları Nelerdir? Riskten Uygulamaya

1. İşyerindeki tehlikeleri tanımlayın.

2. Riskleri analiz edip önceliklendirin.

3. Önleyici aksiyon planları hazırlayın.

4. Düzenli denetimlerle uygulamaları takip edin.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Nasıl Oluşturulur?

İSG Kurulu Kurma Şartları: 50 Çalışan Sınırı

50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG kurulu oluşturmak zorunludur. Kurulda işveren veya işveren vekili, İSG uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları ya da idari işlerden sorumlu bir kişi, varsa sivil savunma uzmanı, varsa formen veya ustabaşı ve çalışan temsilcisi yer alır.

Asıl İşveren ve Alt İşveren İSG Koordinasyonu

Aynı çalışma alanında birden fazla işveren faaliyet gösteriyorsa İSG tedbirleri birlikte planlanmalı ve işverenler birbirini risklerden haberdar etmelidir. Asıl işveren ve alt işveren ilişkisinde ise asıl işveren, alt işverenin çalışanları için de İSG tedbirlerinin uygulanmasını takip etmeli ve tek bir güvenlik planı üzerinden ilerlenmesini sağlamalıdır.

Risk Değerlendirmesi ve Acil Durum Planlaması

İşveren Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapmalı? Adım Adım.

1. İşyerindeki tüm tehlikeleri belirleyin.

2. Bu tehlikelerin olasılık ve şiddetini analiz edin.

3. Önleyici tedbirleri planlayın.

4. Değerlendirmeyi çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir yenileyin. İşyerinde yeni bir makine, süreç veya bina değişikliği olduğunda ya da bir iş kazası yaşandığında beklemeden güncelleyin.

Acil Durum Planı Hazırlama: Hangi Senaryolar Dikkate Alınmalı?

Deprem, yangın, patlama, kimyasal sızıntı gibi senaryolar plan dahilinde olmalıdır. Ayrıca çalışanlara tatbikat yaptırarak hazır olmalarını sağlayın.

İSG Eğitimleri ve Sağlık Gözetimi

Çalışanlara İSG Eğitimi Nasıl Sağlanır?

İşe başlamadan önce ve belirli aralıklarla iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmelidir. Eğitimler; tehlikeler, ekipman kullanımı, kişisel koruyucu donanımların doğru kullanımı gibi konuları kapsar. Tekrar eğitimleri çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir, tehlikeli işyerlerinde iki yılda en az bir, az tehlikeli işyerlerinde üç yılda en az bir kez yapılmalıdır.

Periyodik Muayene ve Sağlık Gözetimi

İşveren, çalışanların düzenli sağlık kontrollerini yaptırmakla yükümlüdür. Bu kontroller meslek hastalıklarını önlemeye yardımcı olur.

İSG Süreçlerinde Dijital Araçlardan Yararlanma

Risk değerlendirmeleri, eğitim kayıtları ve sağlık gözetimi takibini dijital ortamda tutmak, denetimlerde işinizi kolaylaştırır ve hiçbir yükümlülüğün gözden kaçmamasını sağlar. İşe alım tarafında ise İSG uzmanı, işyeri hekimi veya sertifikalı teknik personel gibi pozisyonlarda doğru adaya hızlı ulaşmak, güvenlik kültürünü baştan sağlam kurmanıza yardımcı olur.

Unutmayın: İş sağlığı ve güvenliği sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda çalışan bağlılığını ve üretkenliği artıran stratejik bir yatırımdır.

İşyerinizin güvenliğini sağlamak için hemen adım atın. İşin Olacak’ta profilinizi oluşturun, en uygun İSG uzmanı adaylarına ulaşın veya kendi ilanınızı yayınlayarak güvenli bir iş ortamının temellerini atın.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerinize özel yükümlülükler için İSG uzmanınıza veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın güncel mevzuatına başvurmanızı öneririz.